หลายคนที่มีโอกาสได้มาเที่ยวถ้ำปลา ตำบลห้วยผา อำเภอเมืองจัง หวัดแม่ฮ่องสอน แต่ไม่มีโอกาสได้แวะเที่ยวชมถ้ำผาแดง ซึ่งถ้ำผาแดงนี้อยู่ไม่ไกลจากถ้ำปลา โดยตั้งอยู่บริเวณเชิงผาฝั่งตัวเมือง ห่างกันเพียง 400 เมตร ถ้ำผาแดงแห่งนี้ในอดีตเคยเป็นพื้นที่พักดื่มน้ำของขบวนคาราวานทหารญี่ปุ่นในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 เนื่องจากบริเวณนี้มีบ่อน้ำผุดที่ธารน้ำใสไหลเย็นตลอดปี ภายในถ้ำมีลักษณะเป็นถ้ำหินปูน ยาวและลึกเข้าไปในเชิงผา ประมาณ 500 เมตร ภายในมีหินงอกหินย้อยจำนวนมาก แต่บางส่วนได้ถูกตัดทำลายเพื่อทำเป็นสถานที่พักสงฆ์หรือศาสนสถานในภายหลัง มีการนำพระพุทธรูปเข้าไปประดิษฐานอยู่จำนวนมาก ทั้งยังมีการสร้างถาวรวัตถุด้วยการหล่อซีเมนเทคาน มีการเดินสายไฟเข้าไปถึงภายในถ้ำ บนพื้นถ้ำส่วนล่างมีการทำเป็นศาสนสถานที่พักสงฆ์ แต่ในปัจจุบันที่พักสงฆ์ดังกล่าวได้ถูกทำลายออก แต่ยังเหลือเศษซากปรักหักพังของคอนกรีต และศาสนวัตถุหลายอย่าง ความแปลกตาตื่นใจเมื่อได้มาเยือนที่ถ้ำผาแดง ด้วยความหลากหลายทางธรณีวิทยาของพื้นที่ถ้ำ ทำให้นักท่องเที่ยวได้มาศึกษาถึงความแตกต่างของชั้นหินปูนต่าง ๆ ที่ทับถมกันมา ตลอดจนการกัดกร่อนพังทลายหรือการตกผลึกของหินปูน หากมาในหน้าฝนจะพบปรากฏการณ์น้ำตกภายในถ้ำ เนื่องจากภายในถ้ำเป็นต้นน้ำสาขาของน้ำแม่สะงี ว่ากันว่าหากช่วงฤดูน้ำหลากน้ำจะท่วมสูงถึงปากปากถ้ำ ถัดจากถ้ำผาแดงในบริเวณเดียวกันนั้นจะมีถ้ำอีกแห่งหนึ่งเรียกว่าถ้ำลังลิง บริเวณหน้าถ้ำจะมีต้นบันไดลิงทอดแถวยาวเฟื้อยอยู่ ในอดีตที่ตรงนี้เคยมีฝูงลิงอาศัยอยู่จำนวนมาก จนมาช่วงระยะหลังที่ป่าถูกทำลายและมีการบุกรุกทำที่พักสงฆ์ ทำให้ฝูงลิงอพยพย้ายถิ่นฐานเข้าไปอยู่ในป่าลึก ภายในถ้ำลิงแห่งนี้เป็นลักษณะถ้ำเพิงผา ที่คดโค้งและคดเคี้ยวไปเรื่อย ๆ ตามหน้าผา ภายในมีพื้นที่ที่เรียกว่าน้ำสามบ่อ น้ำสามบ่อนี้จะเป็นน้ำที่หยดลงจากหน้าผา ว่ากันว่าน้ำนี้มีความศักดิ์สิทธิ์ใช้ดื่มกินรักษาโรคได้ บ่อน้ำนี้เป็นบ่อน้ำของลิงที่ไว้ดื่มกิน และใช้สมานแผลจากการถูกนายพรานยิง แต่ในปัจจุบันนี้น้ำ 3 บ่อได้แห้งเหือดหายไปแล้ว ในปัจจุบันถ้ำแห่งนี้กำลังถูกพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว ทางอุทยานถ้ำปลาผาเสื่อกำลังรอให้ธรรมชาติได้รับการฟื้นตัว หากผู้อ่านประสงค์ที่จะมาเที่ยวหน้าถ้ำผาแดงแห่งนี้ สามารถเดินทางได้โดยรถยนต์ส่วนบุคคลรถจักรยานยนต์หรือรถโดยสารประจำทาง โดยอาศัยทางหลวงหมายเลข 1095 ออกจากจังหวัดแม่ฮ่องสอนประมาณ 20 กิโลเมตร ถ้ำแห่งนี้จะตั้งอยู่ทางด้านขวามือ มีลานจอดรถ มีห้องน้ำไว้คอยบริการผู้มาเที่ยว ความงามของแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ย่อมมาจากการท่องเที่ยวอย่างรู้คุณค่า รู้จักอนุรักษ์ถนอมทรัพยากรทางธรรมชาติ ไม่บุกรุกหรือค้นทำลายหรือสร้างถาวรวัตถุอื่นใด ไม่ขีดเขียน ไม่เก็บเอาสิ่งของภายในกลับบ้านด้วย ความงามของทรัพยากรทางธรรมชาตินั้นใช้เวลาสร้างนับล้านปี ผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะไม่ถูกทำลายโดยมนุษย์เพียงชั่วเวลาไม่กี่นาที ทุกภาพถ่ายโดยผู้เขียน