เรือนจำน่าอยู่ที่สุดในโลก คุก Bastoy Prison นอร์เวย์ เกาะสวรรค์ที่นักโทษไม่อยากหนี
Unseen Norway วันนี้ เราไม่ได้จะพาเพื่อนๆ ไปดูแสงเหนือ หรือล่องเรือชมฟยอร์ดแบบธรรมดาๆ แต่จะพาไปเยือนเรือนจำ Bastoy Prison (บาสตอย) ประเทศนอร์เวย์ สถานที่ที่ได้รับการขนานนามว่าเป็น "คุกที่ดีที่สุดในโลก" หรือบางคนถึงกับเรียกว่าเป็นรีสอร์ตสำหรับนักโทษเลยทีเดียว
ภาพจำลองโดยปัญญาประดิษฐ์
Bastoy Prison, Norway
เรือนจำน่าอยู่ที่สุดในโลก
ลืมภาพลูกกรงเหล็ก ห้องมืดๆ หรือผู้คุมหน้าดุไปได้เลย เพราะที่นี่คือเกาะส่วนตัวที่มีทั้งวิวทะเล บ้านพักตากอากาศ และกิจกรรมขี่ม้า ฟังแล้วสงสัยเลยว่านี่มันคุกยังไงกัน?
🏝️ เกาะบาสตอย
คุกไร้กำแพง ไร้กรงขัง
Photo by user: Grim23 - Own work, GFDL 1.2
Bastoy Prison ตั้งอยู่บนเกาะบาสตอย (Bastøy Island) กลางอ่าวกระแสลมเย็นยะเยือกอย่าง Oslo Fjord ห่างจากชายฝั่งทางใต้ของออสโลประมาณ 1 ชั่วโมง โดยจุดเด่นแรกของที่นี่ก็คือมันไม่มีกำแพงครับ หรือจะพูดให้ถูกก็คือมัน "ไม่จำเป็นต้องมี" มากกว่า
ที่นี่เป็นคุกความมั่นคงต่ำ (Minimum Security) ไม่มีลวดหนาม ไม่มีรั้วไฟฟ้า กั้นขวางอิสรภาพ มีเพียงน้ำทะเลล้อมรอบเกาะไว้เท่านั้น บรรยากาศเหมือนเรามาเที่ยวเกาะส่วนตัวที่เงียบสงบมากกว่าจะเป็นเรือนจำ มีเจ้าหน้าที่อยู่ 70 คน แต่จะมีไม่กี่คนเท่านั้นที่ค้างคืนบนเกาะ
ภาพจำลองโดยปัญญาประดิษฐ์
🏠 ชีวิตดีๆ ที่ลงตัว... ในคุก?
เมื่อเข้ามาด้านใน (ซึ่งต้องนั่งเรือเฟอร์รี่ข้ามมา) เราจะเจอกับบ้านไม้สไตล์นอร์เวย์ (Cottages) แทนที่จะเป็นห้องขังรวมอึดอัด มีนักโทษรวมประมาณ 100 กว่าคน แต่ละคนมีห้องนอนส่วนตัว พร้อมกุญแจล็อคห้องได้เอง พร้อมด้วยสิ่งที่ทำให้เราต้องอิจฉา คือสิ่งอำนวยความสะดวก อันได้แก่
- ห้องครัวและห้องนั่งเล่น: นักโทษสามารถซื้อวัตถุดิบจากซูเปอร์มาร์เก็ตบนเกาะมาทำอาหารกินเองได้
- วิวทะเล: ตื่นเช้ามาสูดอากาศบริสุทธิ์ ชมวิวฟยอร์ดได้ทุกวัน
- ชุดลำลอง: ไม่ต้องใส่ชุดนักโทษสีส้ม ใส่กางเกงยีนส์ เสื้อยืดเหมือนคนปกติทั่วไป
Photo : kriminalomsorgen.no
🏇 กิจกรรมแน่นๆ ขี่ม้า ตีเทนนิส นอนอาบแดด
ถ้าคิดว่าวันๆ นักโทษต้องนั่งนับวันรอปล่อยตัว คุณคิดผิดครับ เพราะที่นี่เน้นให้ทุกคนมีงานทำ และใช้ชีวิตให้ใกล้เคียงโลกภายนอกที่สุด มีทั้งงานฟาร์ม เลี้ยงวัว เลี้ยงแกะ ปลูกผัก และงานช่าง ซ่อมจักรยาน งานไม้ ดูแลเรือเฟอร์รี่
พอถึงเวลาว่าง หลังเลิกงาน 15:30 น. นักโทษสามารถไปตกปลา ขี่ม้า ตีเทนนิส เล่นสกี (ในหน้าหนาว) หรือใช้บริการห้องสมุด และห้องคอมพิวเตอร์ได้
Did You Know? ผู้คุมที่นี่ไม่ได้พกปืน และทำหน้าที่เหมือนนักสังคมสงเคราะห์มากกว่า โดยจะกินข้าวร่วมโต๊ะกับนักโทษ เล่นกีฬาด้วยกัน เพื่อสร้างความไว้วางใจ
🤔 ทำไมต้องทำให้สบายขนาดนี้?
หลายคนอาจสงสัยว่า ทำผิดแล้วทำไมต้องให้รางวัล? ทั้งๆ ที่นักโทษในเกาะนี้มีทั้งคดีฆาตกรรม คดียาเสพติด และคดีร้ายแรงอื่นๆ คำตอบอยู่ที่ "ปรัชญาของนอร์เวย์" ครับ ที่นี่เขาเชื่อเรื่อง Human Ecology (นิเวศวิทยามนุษย์) หลักการคือ
- การลงโทษคือการพรากอิสรภาพ แค่ถูกจำกัดให้อยู่บนเกาะ ไม่ได้เจอครอบครัว ก็ถือว่าลงโทษแล้ว ไม่จำเป็นต้องทำให้ชีวิตเขาลำบากเพิ่ม
- การเตรียมตัวกลับสู่สังคม ถ้าปฏิบัติกับเขาเหมือนสัตว์ป่า เมื่อปล่อยออกไปเขาก็จะเป็นสัตว์ป่า แต่ถ้าปฏิบัติเหมือนมนุษย์ เขาจะกลับไปเป็นเพื่อนบ้านที่ดี
- ผลลัพธ์ที่พิสูจน์ได้ นอร์เวย์มีอัตราการกระทำผิดซ้ำ (Recidivism rate) ต่ำที่สุดในยุโรป คือเพียงประมาณ 16% เท่านั้น (เทียบกับหลายประเทศที่สูงถึง 70%)
Bastoy Prison จึงไม่ใช่แค่ที่คุมขัง แต่เป็นเหมือนโรงเรียนดัดสันดานที่ใช้ความไว้ใจ และความรับผิดชอบ เป็นเครื่องมือในการเปลี่ยนคน แม้เราจะเข้าไปเที่ยวเล่นไม่ได้ (เพราะเป็นพื้นที่ควบคุม) แต่แนวคิดของที่นี่ก็น่าสนใจมากๆ ใครที่มีแพลนไปเที่ยวนอร์เวย์ แค่ล่องเรือผ่านแถบ Oslo Fjord แล้วมองไปเห็นเกาะเขียวๆ สงบๆ ก็ลองจินตนาการดูนะครับว่า บนเกาะนั้นอาจจะมีนักโทษกำลังนอนอาบแดด จิบกาแฟ เปลี่ยนตัวเองให้เป็นคนใหม่กันอยู่ก็ได้
====================